Vijf goede boeken

YES! 8 uur gewerkt aan dit stukje van een half uur, maar we zijn zo ver! De eerste echte cross over tussen de podcast en Youtube. Het is nog een beetje zoeken: is dit nu een podcast, een vlog, een vidcast, of nog iets anders? Ik weet het niet. Het maakt ook niet zoveel uit.

Wat wél uitmaakt, is dat de podcast nu ook een visueel laagje heeft! Met andere woorden: ondergetekende ademt, en filmt zichzelf terwijl hij dat doet. Dit half uurtje Kapitein Kobe is zowel op iTunes als podcast én Youtube als filmpje beschikbaar.

Mijn excuses aan de die hard podcast-luisteraars: ik raad je aan om ook ’t filmpje te bekijken. Het zou namelijk kunnen, dat het hier en daar vreemd lijkt.

Waar gaat het over?

Vijf boeken die ik graag aanraad. Aangezien alle informatie in ’t filmpje/de podcast zit, vind je hier enkel een summiere samenvatting van mijn notities.

MISTAKES WERE MADE BUT NOT BY ME
door Carol Tavris en Elliot Aronson

Het boek legt verschillende psychologische termen uit, aan de hand van duidelijke voorbeelden.

Confirmation bias

Neem voorstanders van Erdogan, Trump, Bart De Wever, Erik van Looy of Beyoncé als voorbeeld. Wanneer één van deze idolen morgen naar buiten komt met een bekentenis die om één of andere reden niet helemaal koosjer is, zullen fans dit vaak verdraaien en naar een positief feit omkeren. Een politieker die een fout toegeeft, zal zo door zijn fans sneller gelauwerd worden omwille van zijn ‘eerlijkheid’. Hij zal ‘zeker de juiste persoon zijn want hij durft fouten toe te geven. Zo iemand moet onze eerste minister worden.’

Je ziet dit dagelijks bij publieke figuren met een brede aanhang.

Dissonance theory

Wanneer je buurman een nieuwe Porsche op zijn garage parkeert, en jij net 10 000€ geschonken kreeg, is de keuze om eens goed te genieten vanzelfsprekend. Je bent sneller geneigd om die droomreis naar Afrika of Zuid-Oost Azië toch te boeken, want het kan er toch vanaf. Van zodra je je keuze maakt, zijn er honderd-en-één redenen om je gedrag te rechtvaardigen. Want je verdient het. Want je werkt ook zo hard. Want er blijft nog een cent over. Want het is een unieke ervaring. Dit valt volledig onder de dissonance theory, een psychologisch mechanische dat je helpt bepaalde keuzes te relativeren.

The Pyramid of Choice

De twee jongeren die kunnen spieken tijdens een examen. “Us good guys” vs “those bad guys”.

The gift that keeps on giving

Over het belang van kleine giften, die veel onschadelijker dan grote cadeau’s lijken. Onderzoekt toont aan dat cadeau’s altijd een gevoel van wederzijdse dienst versterkt. Hoe klein de gift ook mag zijn, de ontvanger blijft altijd met een gevoel iets terug te geven. In de VS zijn giften aan medisch personeel door pharmaceutische bedrijven tot $100 aanvaard. Het verklaart misschien waarom het marketingbudget tussen 1999 en 2003 van 12 miljard dollar naar 22 miljard dollar steeg.

Hetzelfde zie je bij mensen die kaartjes (“Ik kan geen Nederlands”) of bloemen uitdelen en daarna voor een donatie vragen.

Zo heb je ook het bekende “onder invloed van alcohol of drugs”-excuus. Toen Mel Gibson gearresteerd werd voor dronkenschap achter het stuur en zijn antisemitische scheldtirade afstook, bracht hij de volgende dag een uitgebreid excuses en schoof hij het op de drank af. Onderzoek toont duidelijk aan dat alhoewel alcohol iemand’s vooroordelen losser maakt, ze niet verantwoordelijk is voor het ontstaan van zo’n attitude of mening.

Maar het boek gaat ook verder. Elizabeth Loftus muntte de term “imagination inflation”. Kort gezegd: hoe vaker je jezelf iets inbeeldt, hoe realistischer het beeld wordt. Guiliana Mazzoni en haar collega’s voerden een test uit waarbij deelnemers een droom vertelden. Daarna kwamen de onderzoekers met een “gepersonaliseerde” droomanalyse, die vals was. Ze vertelden de helft van de deelnemers dat de droom betekende dat ze als driejarig kind gepest waren, verloren zijn gelopen in een publieke ruimte of door een gelijkaardig bedroevende moment geraakt zijn. De helft van deze helft vertelde daarop gedetailleerde herinneringen van deze ervaring, die eigenlijk nooit had plaatsgevonden.

Dit is onder andere een reden waarom je als onschuldige best niet instemt met een gerechtelijke psychologische analyse. Ons brein is simpelweg niet in staat om correcte herinneringen te vormen, en meerdere mensen zijn echt gaan geloven dat ze bijvoorbeeld als kind mishandeld zijn, ook al waren de ouders vrij van alle schuld. De manier van ondervragen speelt hier een sleutelrol.

Dit is mogelijk een verklaring voor hetgeen we in De Blokkendoos zagen. Het kan goed zijn dat niets gebeurde (of wel), maar dat kinderen onder druk bepaalde herinneringen of gedachten vormen, die helemaal niet gebeurd zijn, wat in dit geval desastreuze gevolgen voor onschuldige mensen kan hebben. Waarmee ik geen standpunt inneem, ik ken de zaak niet.

In het boek halen ze de McMartin case aan, die in de jaren ’80 Amerika op haar kop zette. Je moet het boek echt lezen om van A tot Z mee te zijn, maar kort gezegd hebben onderzoekers grove fouten in de vraagstelling naar kleuters toe gemaakt, met allerhande assumpties die in de vragen ingebouwd zaten. Sena Garven heeft dit later onderzocht en opnieuw aangetoond. Het onderzoek was als volgt opgebouwd: een jonge man bezocht een kleuterklas, las er een verhaal voor en deelde ten slotte snoepjes uit. Dit deed hij op een niet-agressieve en heel gewone, vriendschappelijke manier. Een week later stelde een onderzoeker deze kleuters, opgedeeld in twee groepen, een paar vragen, zoals “duwde de man de leerkracht?” of “gooide hij een potlood naar iemand?”. De onderzoeker paste manipulatieve technieken, zoals bij de McMartin kleuterschool, bij de tweede groep toe. In de eerste groep zei tot 15% van de kinderen dat het “inderdaad gebeurd was”. Geen hoog, maar ook geen triviaal cijfer. In de tweede groep, steeg dit percentage van valse beschuldigingen van 15% naar 80%. Dit zijn cijfers uit een ondervraging van 10 minuten. We weten allemaal dat echte ondervragingen vaak uren tot dagenlang duren. Go figure.

Ten slotte toont onderzoek aan dat wanneer kleuters volwassenen over een gebeurtenis horen vertellen, ze later geloven dat ze deze gebeurtenis meegemaakt hebben.

Wetenschap

De wetenschappelijke methode schrijft voor dat je procedures of hypotheses opmaakt die niet tonen dat onze veronderstelling of voorspelling juist is, maar wél dat ze net fout kan zijn. We zien erg veel ‘wetenschappelijk onderzoek’ wat enkel maar op zoek gaat naar een bevestiging van hetgeen vooropgesteld wordt.

Meer voorbeelden over huwelijk. Wanneer een echtpaar in scheiding over het begin van de relatie spreekt, hoor je vaak iets a la “Ik dacht dat hij knap/slim/ambitieus/.. was”. Hier zie je zelfrechtvaardiging heel duidelijk aan het werk: zij was niet fout, wel hij, want hij heeft haar misleid.

It may sometimes be hard to define good; but evil has its unmistakable odour: every child knows what pain is. Therefore, each time we deliberately inflict pain on another, we know what we are doing. We are doing evil.Amos Oz

GROEI MAAKT GELUKKIG
door Peter De Keyzer

Ontmoeting met Peter in Antwerpen, waar hij een presentatie over zijn boek gaf.

Achterflap: “Een vrije markt en intelligente groei zijn volgens Peter De Keyzer noodzakelijk voor onze welvaart. Sterker nog: economische groei is het enige recept voor meer vrijheid en meer voorspoed voor iedereen. Toch lijkt Europa, na een half decennium crisis, niet langer in economische vooruitgang te geloven. Groei maakt gelukkig is een stevig onderbouwd pleidooi voor meer optimisme, meer risico, minder collectivisme en meer vrijheid.”

  • Naastenliefde, pagina 29
  • Kinderarbeid, pagina 37
  • Over jonge bevolking, pg 136
  • Over subsidies en/of importheffingen, pagina 194
  • Hoe kan jij zelf de wereld helpen verbeteren? Pagina 232
  • Over minimum- en maximumprijzen.
  • Over Afrika, herverdeling.

Waarom ik het boek leuk vind? Ik hou van een optimistische kijk naar de toekomst, en dat brengt Peter De Keyzer heel goed over. In vergelijking met andere boeken, is er taalkundig nog marge tot verbetering, maar daar maakt het inhoudelijk heel veel goed.

Hij legt het effect van technologische vooruitgang in economische termen uit, zie pagina 148.

THE CHECKLIST MANIFESTO
Atul Gawande

Atul Gawande heeft dit boek geschreven in een omgeving waar totaal geen steun voor zulk een idee was. Dit mag je niet onderschatten. Van idee, naar onderzoek op globale schaal en uiteindelijk de uitvoering. Dit is niet alleen een geweldig boek om te lezen, maar een fantastisch levenswerk.

 Voorbeelden over:

  • Natuurrampen
  • Bouwbedrijven
  • Durfkapitalisten
  • Restaurants
  • Piloten (voorbeeld van US Airways vlucht 1549, waarbij de twee piloten een noodlanding in de Hudson in NY maakten)
  • Muzikanten
  • ..

THE CROSSROADS OF SHOULD AND MUST
Elle Luna

 Guilty pleasure, self help. Genre Austin Kleon, Steal like an artist. En James Altucher.

WE LEARN NOTHING
Tim Kreider

Tim Kreider is essayist en cartiéoonist. Hij schrijft voor The New York Times, Al Jazeera en andere nieuwsentiteiten.

It’s one of the maddening perversities of human psychology that we only notice we’re alive when we’re reminded we’re going to die, the same way some of us appreciate our girlfriends only after they’ve become exes.Tim Kreider

Hij doet me een beetje aan Herman Brusselmans denken, alhoewel ik nooit een boek van Brusselmans gelezen heb. Ik denk dat ze goed met elkaar zouden opschieten.

A recent study of brain scans reveals that in conservatives the amygdala, a structure associated with fear, is enlarged, while in liberals, the anterior cingulate cortex, which is concerned with detecting errors, monitoring conflict and uncertainty, and empathy, is more highly developed – all of which is presumably why Republicans like electrocuting criminals and bombing foreigners and we lefties are such dithery, ineffectual do-gooders.Tim Kreider

 

Meer afleveringen

Snips